Sindsdien is de populariteit van het instrument exponentieel gegroeid, evenals de vraag. Uiteindelijk stopte het bedrijf PANArt in 2013 met zijn activiteiten en namen andere fabrikanten het stokje over door nieuwe instrumenten te maken. Desondanks bleef de vraag toenemen en werden de wachtlijsten steeds langer, tot het punt dat men soms tussen één en drie jaar moest wachten om een handpan te krijgen.
Tegenwoordig is het gelukkig gemakkelijker en sneller om dit instrument aan te schaffen, maar er is veel keuze tussen de verschillende handpans die op de markt te vinden zijn: hoe kies je een handpan op basis van de verschillende technische specificaties die per model worden aangeboden? Hoe zit het met de prijs? Wat is belangrijk om te weten voordat je de stap zet?
We geven antwoord op al deze vragen in deze ultieme gids voor de aankoop van een handpan.
Waar komt de handpan vandaan?
De handpan is een percussie-instrument uit de familie van de idiofone instrumenten. Dit instrument, dat begin jaren 2000 werd uitgevonden door Felix Rohner en Sabina Schärer, heeft de vorm van een vliegende schotel en bestaat uit twee metalen schalen die aan elkaar zijn bevestigd en zo een klankkast vormen.
De handpan is het resultaat van jarenlang onderzoek door zijn makers, die de vorm en de materialen in de loop der jaren hebben verfijnd.
De handpan werd in 2001 voor het eerst aan het publiek voorgesteld in Frankfurt, Duitsland, en werd al snel enorm populair.
De klanken van de handpan zijn tegelijkertijd kristalhelder, diep, zacht en betoverend. De bijna hypnotiserende klanken, geïnspireerd door steelpans, worden veel gebruikt in holistische praktijken zoals meditatie, yoga of muziektherapie.
Hoe werkt een handpan?
Het instrument bestaat uit twee aan elkaar gelijmde metalen schalen.
Aan de bovenkant van het instrument bevindt zich de “Ding“. Dit is de centrale noot van het instrument, terwijl de noten van de toonladder eromheen zijn gerangschikt.
De Ding is een lage, diepe noot.
De “Gu” is het resonantiegat aan de achterkant van het instrument, waardoor de noten kunnen resoneren.
Hoe speel je de handpan?
De handpan heeft een onmiskenbaar voordeel: hij kan worden bespeeld door muzikanten en niet-muzikanten.
Je hoeft geen kennis van muziek te hebben of zelfs maar de minste notie ervan. Omdat het instrument op één toonladder is gestemd, is het onmogelijk om fouten te maken en valse noten te spelen.
Het is gemakkelijk om het instrument op intuïtieve wijze zelf te ontdekken. Het is zelfs aan te raden om het instrument te verkennen en zelf je eerste melodieën te improviseren om het klankproces te begrijpen.
Het kan met de handen worden bespeeld (vandaar de naam Handpan), of met handschoenen of hamers. Het geluid is warmer en langer als het instrument met de handen wordt bespeeld, en korter en preciezer als het met hamers wordt bespeeld.
Wat de houding betreft, volstaat het om de handpan op je schoot te plaatsen om te beginnen spelen.
Hoewel het mogelijk is om zelfstandig kennis te maken met de handpan, is het aan te raden om lessen te volgen om vooruitgang te boeken en een solide basis te verwerven.
Welk materiaal voor mijn handpan?
Er worden twee materialen gebruikt om handpans te maken: roestvrij staal en genitreerd staal. Het laatste wordt het meest gebruikt door fabrikanten, hoewel roestvrij staal aan populariteit wint vanwege zijn stabiliteit en betere roestbestendigheid.
Hoe kies je tussen deze twee materialen?
Neem de tijd om naar beide opties te luisteren, want de klanken die ze voortbrengen verschillen sterk van elkaar.
Handpans van roestvrij staal (of Inox 430/441/4XX)
Hun geluid is warm, diep en rijk aan harmonischen. Hun ‘sustain’ (de lengte van de noten) is langer dan die van handpans van genitreerd staal.
Het voordeel van een handpan van roestvrij staal is dat deze zeer sterk is en minder onderhoud vereist dan een handpan van genitreerd staal.
Het moet echter wel regelmatig worden onderhouden en na gebruik worden afgedroogd.
Handpans van genitreerd staal ( of DC04-staal )
De ‘sustain’ van een handpan van genitreerd staal is korter, waardoor handpans van genitreerd staal gemakkelijker te gebruiken zijn voor het spelen van ritmische partijen, waarbij precisie belangrijk is. De intensiteit van het geluid is sterker, waardoor handpans van genitreerd staal buiten kunnen worden bespeeld.
Of het nu van genitreerd staal of roestvrij staal is, de handpan blijft een breekbaar instrument dat de neiging heeft om te oxideren door vocht wanneer het wordt opgeslagen en zelfs bespeeld: tijdens het spelen veroorzaakt het contact van de huid met het staal ook vocht, wat bijdraagt aan de oxidatie.
Het is dus een instrument dat enig onderhoud vereist, vooral wanneer het van genitreerd staal is gemaakt.
Omdat het van genitreerd staal is gemaakt, is de handpan gevoeliger voor vocht en heeft hij dus meer onderhoud nodig. Je moet hem na elk gebruik schoonmaken en in de was zetten.
Als u dit criterium afschrikt, kunt u beter kiezen voor een handpan van roestvrij staal.
Welk bereik voor mijn handpan?
Er zijn handpans in verschillende toonreeksen, die elk een unieke klankervaring bieden. Het is dus belangrijk om de tijd te nemen om ze aandachtig te beluisteren, zodat u degene kunt kiezen die bij u past. Sommige toonreeksen maken het mogelijk om bepaalde emoties uit te drukken, van vreugde tot melancholie en zelfs een uitnodiging tot reizen.
Voorbeelden van de verschillende toonladders zijn gemakkelijk te vinden op internet, bijvoorbeeld op YouTube. Er is geen ‘beste’ toonladder, maar wel een die bij u past.
Wacht tot u een favoriet hebt gevonden voordat u een beslissing neemt, dat is belangrijk!
Technisch gezien zijn er drie verschillende soorten toonladders:
Handpans in majeurtoonladders
Deze toonladder komt voor in vrolijke muziek, zoals hymnen. Ze brengt gevoelens van geluk en vreugde over.
U kunt deze toonladder kiezen als u uw goede humeur wilt uitdrukken.
Het is echter mogelijk dat u zich beperkt voelt met deze toonladder, omdat u hiermee alleen vreugde kunt uitdrukken.
Handpans in mineurtoonladders
De mineurtoonladder is geschikt voor introspectie en wordt veel gebruikt in films om intense en donkere gevoelens, spanning of mysterie uit te drukken. Het toepassingsgebied is dus breder dan dat van de majeurtoonladder.
Handpans in oosterse toonladders
Oosterse toonladders zijn direct herkenbaar en nodigen uit tot ontsnapping. Ze roepen beelden op van Azië en nodigen ons uit om op reis te gaan. Handpans in oosterse toonladders zijn ideaal voor meditatieve sferen en worden gebruikt in yoga- of meditatielessen om ontspanning te bevorderen.
Ook hier is het erg belangrijk om de tijd te nemen. De toonladder die je kiest, zal je tijdens je hele praktijk begeleiden, dus het zou jammer zijn om een overhaaste keuze te maken.
Wanneer je naar een toonladder luistert, voel je een emotie. Je moet deze emotie identificeren. Is het een gevoel van vreugde of verdriet? Welke emotie je ook identificeert, het is belangrijk dat deze overeenkomt met het gevoel dat je zoekt.
Neem ook de tijd om een aantal toonladders te selecteren, laat uw selectie even liggen en kom er later op terug. Als u er opnieuw naar luistert, zal dat u (al dan niet) bevestigen in uw eerste keuze. Hoe dan ook, laat uw gevoel voor u beslissen!
Tot slot is de meest populaire toonladder de D mineur toonladder. Deze is erg populair bij beginners omdat hij gemakkelijk te spelen is. Er wordt ook gezegd dat je er mooie klanken mee kunt produceren, die niet te laag en niet te hoog zijn, en dat het vrij gemakkelijk gaat. Als dit je eerste aankoop is, wordt deze toonladder aanbevolen.
Welke stemming kiezen?
Na de toonladder is een ander criterium voor uw keuze de stemvork van uw handpan.
Er zijn twee verschillende stemmingen: de frequentie 432 hertz en de frequentie 440 hertz.
Met de frequentie 432 hertz kan een handpan-speler niet in een groep spelen: het is een vrije stemming voor muzikanten die hun handpan in een holistische context willen gebruiken. Er wordt zelfs gezegd dat deze frequentie helende eigenschappen zou hebben …
Als u met andere muzikanten wilt handpan spelen, moet u kiezen voor een stemming van 440 hertz. Dit is de universele stemvork. Door te kiezen voor een handpan die is gestemd op 440 hertz, bent u er zeker van dat u in een groep kunt spelen of uw instrument kunt leren bespelen. Dit kan een belangrijk criterium zijn om rekening mee te houden als u later groepslessen handpan wilt volgen.
Hoeveel noten voor mijn handpan?
Dat is nog niet alles, u moet nu ook het aantal noten van uw handpan kiezen, met andere woorden, het bereik!
Er zijn verschillende opties, of u nu beginner bent of al wat meer ervaring hebt.
De handpan met 9 tonen
Een handpan met 9 tonen heeft in feite 8 tonen plus de “ding”. Dit is de meest voorkomende keuze en wordt aanbevolen voor beginners. Als u eenmaal vertrouwd bent met een handpan met 9 tonen, kunt u overstappen op een instrument met 10 tonen of meer.
De handpan met 10 noten en meer
Sommige handpans hebben 10 noten of zelfs meer. Deze modellen zijn eerder bedoeld voor handpan-spelers die geen beginners zijn en al ervaring hebben met een 9-toons model.
Het belang van de geluidskwaliteit
De kwaliteit van de handpan ligt vooral in de klank en niet zozeer in het uiterlijk, de vorm of de kleur. Luister goed wanneer u uw handpan uitprobeert (of wanneer u naar de demo luistert). Kunt u alle gespeelde noten onderscheiden? Klinkt het geheel harmonieus?
Wanneer ze worden aangeslagen, moeten de noten een stabiele frequentie produceren, zonder variaties of een onaangenaam vibrato.
De sustain, dat wil zeggen de duur van elke noot, moet voldoende lang zijn.
De noten moeten een hypnotiserend effect creëren wanneer ze worden gespeeld.
Het is aan te raden om de stemming van het instrument te controleren. Gebruik hiervoor een stemapparaat als u niet wordt begeleid door een professional, om op het juiste moment de stemming van de handpan te testen.
Het is ook belangrijk om te controleren of alle noten goed zijn gestemd ten opzichte van de centrale “ding”. Wanneer de noten samen worden gespeeld, mogen er geen storende geluiden of ongewenste trillingen zijn.
Hoeveel kost een handpan?
Als je op internet bent gaan zoeken naar de prijs van een handpan, zijn je waarschijnlijk twee dingen opgevallen:
Ten eerste is de handpan een relatief duur instrument, dat niet voor iedereen betaalbaar is.
Voor een nieuw, ambachtelijk vervaardigd instrument moet je minimaal ongeveer € 1000 neertellen. Het budget is dus een belangrijk aspect om rekening mee te houden als je een handpan wilt aanschaffen.
Ten tweede kunnen de prijzen variëren van het ene tot het dubbele, met een prijsvork tussen € 1000 en € 3500, en soms zelfs tot vijf cijfers.
Waarom zo’n groot prijsverschil?
De kosten kunnen variëren afhankelijk van het aantal tonen dat het instrument heeft: voor een nieuwe handpan met 9 tonen, gemaakt door een betrouwbare fabrikant, moet u rekenen op ongeveer € 1000 tot € 2000.
Voor een handpan met meer tonen moet u minimaal tussen de € 1300 en € 3500 neertellen.
Voor een zeldzame of op maat gemaakte handpan kunnen de prijzen nog hoger oplopen.
Waarom geen tweedehands handpan?
Het kopen van een tweedehands handpan kan een oplossing zijn als u geen groot budget heeft. U moet dan wel geduld hebben en regelmatig verschillende platforms voor tweedehandsverkoop in de gaten houden (Ebay, Le Bon Coin, Facebook Marketplace, Facebookgroepen van handpan-spelers, Rakuten, enz.).
Misschien doet u wel een goede koop! Wees echter voorzichtig bij het kopen van tweedehands spullen, en zeker als het gaat om een instrument van enige waarde, zoals een handpan. Probeer indien mogelijk de verkoper te ontmoeten en zijn handpans uit te proberen.
Stel in ieder geval zoveel mogelijk vragen aan uw verkoper om u te verzekeren van zijn eerlijkheid.
Waarom is een handpan zo duur?
De fabricage
Het vervaardigen van een handpan kost veel tijd!
Alleen ervaren ambachtslieden zijn in staat om handpans van hoge kwaliteit te vervaardigen. Het proces kan tot drie maanden duren. De ambachtsman moet namelijk eerst de juiste metaallegeringen kiezen, vervolgens het plaatstaal vormen door het te hameren, de tonen persen, een eerste stemming uitvoeren en ten slotte verschillende thermische behandelingen toepassen. Daarna worden de twee schalen aan elkaar gelijmd en wordt de stemming voltooid. Deze stappen zijn essentieel voor het proces, dat meerdere weken kan duren.
Dit zijn vele uren werk die het loon van de ambachtsman en de prijs van uw toekomstige handpan rechtvaardigen.
Vraag en aanbod
Aangezien de handpan een zeer populair instrument is geworden, is er, ook in [jaar], nog steeds meer vraag dan aanbod, waardoor de prijzen omhoogschieten.
Als er massaproductie zou zijn en een handpan gemakkelijk in elke muziekwinkel te koop zou zijn, dan zouden de prijzen ongetwijfeld veel lager zijn. Maar dat is (nog) niet het geval.
Verzendkosten
Als u uw handpan op internet koopt, moet u er rekening mee houden dat er mogelijk hoge verzendkosten bijkomen. Maar wees gerust, wij bieden gratis verzending voor alle handpans in de winkel!
Hoe vind je een handpanfabrikant?
Op internet bestaat er een gespecialiseerde gids met tal van professionals op het gebied van dit instrument. Elke verkoper biedt zijn instrumenten aan met vermelding van het assortiment, de prijs, het materiaal en de productietermijn. Zo kunt u de aanbiedingen van elke verkoper vergelijken en gemakkelijker uw keuze maken.
Vergeet natuurlijk niet om informatie in te winnen over de verkopers door hun website te raadplegen en de beoordelingen te lezen van klanten die al gebruik hebben gemaakt van hun diensten.
U kunt uw handpan dus kopen:
Rechtstreeks bij een fabrikant
Grijp deze kans als u de mogelijkheid heeft om een handpanfabrikant te ontmoeten en de instrumenten ter plaatse te kunnen uitproberen. Dat is niet voor iedereen weggelegd! De fabrikant kan u als geen ander adviseren over de kwaliteit van zijn instrumenten en u kunt hem alle nodige vragen stellen. Vergeet niet te vragen of er na aankoop een herstemming gepland is.
Op internet
Goed nieuws! Sinds enkele jaren is het nu mogelijk omeen handpan online te kopen. Voorzichtigheid blijft geboden bij aankopen op internet, maar dat geldt niet alleen voor de aankoop van een handpan.
Het is dus belangrijk om te letten op de herkomst van de instrumenten en je niet te laten verleiden door handpans die te goedkoop zijn.
Zorg ervoor dat u zich zeker voelt voordat u deze belangrijke aankoop doet.
In een muziekwinkel
Er zijn in Europa enkele muziekwinkels die handpans verkopen, maar dat zijn er niet veel. Het gaat om Woodbrass, Percussions du Monde en La Baguetterie in Parijs, en Djoliba in Toulouse.
Organiseer een kleine roadtrip! Zo kunt u de instrumenten testen en de stemming controleren, terwijl u profiteert van het advies van de verkopers in de winkel.
Enkele tips om gemakkelijk een handpan te vinden
Schrijf je in op een wachtlijst
Zoals we hebben gezien, is het niet altijd eenvoudig om een handpan te kopen en kunnen de levertijden per fabrikant erg lang zijn. Daarom bieden sommige fabrikanten wachtlijsten aan. Zo kunt u de gewenste handpan bestellen zodra u aan de beurt bent. De wachttijd kan variëren van enkele weken tot meerdere jaren, afhankelijk van de gekozen fabrikant en zijn bekendheid.
Abonneer u op de socialemediapagina’s van de fabrikanten
Sommige handpanfabrikanten organiseren flash sales, waarbij ze hun onverkochte exemplaren te koop aanbieden. Het is dus raadzaam om hun pagina te volgen om als eerste op de hoogte te zijn, want wie het eerst komt, het eerst maalt!
Bezoek een handpanfestival
Als de gelegenheid zich voordoet, maak dan van de gelegenheid gebruik om een handpanfestival bij te wonen! U krijgt de kans om andere spelers te ontmoeten en verschillende handpanmodellen uit te proberen, zodat u vertrouwd raakt met het instrument voordat u de sprong waagt.
Het kan ook een gelegenheid zijn om een tweedehands handpan te kopen, want op dit soort bijeenkomsten worden vaak verkopen tussen particulieren georganiseerd, evenals het ruilen van instrumenten tussen spelers.
Ten slotte vindt u er ook ambachtslieden die hun beschikbare instrumenten te koop aanbieden.