Het is erg moeilijk om niet in de war te raken tussen de namen van deze nieuwe percussie-instrumenten uit de 21e eeuw, zoals “handpans”, “hang drums” of “tongue drums”.
Allereerst moet u weten dat de algemene term voor deze categorie instrumenten uit de familie van de idiofonen ‘handpan’ is. De handpan is geïnspireerd op de hang, die begin jaren 2000 werd uitgevonden en op zijn beurt weer geïnspireerd was op de steel drum of steel pan. De handpan is een diatonisch muziekinstrument. Het beschikt dus niet over de halve tonen die worden gebruikt in de traditionele chromatische toonladder, weergegeven door kruizen en mollen. Hierdoor kunnen deze instrumenten volledig intuïtief worden bespeeld, zonder valse noten.
Het kan heptatonisch zijn, wat betekent dat de toonladder 7 noten bevat, of pentatonisch, wat betekent dat de toonladder 5 noten bevat.
De tongdrum is ook een diatonisch instrument dat heptatonisch of pentatonisch kan zijn.
Er is nog een andere overeenkomst tussen deze twee instrumenten: ze zijn allebei gemaakt van staal en hebben een eivormige vorm.
Spel: de verschillen tussen handpan en tongdrum
Hoewel beide instrumenten een stalen basis hebben, worden ze op een verschillende manier bespeeld.
De handpan is een membraaninstrument met een speeloppervlak dat voorzien is van kuiltjes en bobbels. Elk kuiltje produceert een noot, maar deze is niet gemarkeerd.
De tongue drum heeft kleine tongetjes die uit de stalen plaat van het instrument zijn gesneden; deze tongetjes zijn genummerd en produceren de noten 1 tot 7 (van C tot B). De percussie wordt uitgevoerd met de vingers, handen of stokjes.
Een ander formaat en gewicht
De handpan is groter dan de tongdrum: handpans hebben een diameter van ongeveer 50 cm, terwijl tongdrums een diameter hebben tussen 15 en 30 cm.
Wat het gewicht betreft, kan de tongdrum tussen 1 en 8 kilo wegen, afhankelijk van de grootte van het model. De handpan weegt tussen 5 en 6 kilo.
De tongue drum is gemakkelijker te vervoeren dan de handpan.
Nog een verschil: de prijs!
Wat de prijs betreft, zien we nog een verschil: de handpan is tot tien keer duurder
dan de tongdrum.
Het maken van een handpan is namelijk geen sinecure. Het kan niet in een fabriek worden gemaakt, maar moet met de hand worden vervaardigd door een gekwalificeerde ambachtsman. Het is bijzonder complex om nauwkeurig te hameren en tegelijkertijd de handpan de juiste vorm en klank te geven. Deze technische moeilijkheid verklaart dan ook de hoge prijs.
Als u een keuze moet maken, is de prijs een belangrijk element om rekening mee te houden: terwijl het gemakkelijk is om tongue drums te vinden voor minder dan 600 euro, moet u rekenen op een prijs tussen 1000 en 3000 euro als u wilt investeren in een handpan. Bovendien zijn Tongue Drums sneller leverbaar dan Handpans, die op bestelling moeten worden gemaakt en waarvan de productietijd wel een jaar kan bedragen!
De klanken van de handpan en de tongdrum
De twee instrumenten klinken niet hetzelfde. Men kan zeggen dat de klankkleur van een tongdrum “helderder” is en meer resoneert. Ze worden gebruikt in muziekstijlen als blues en rock.
Omdat het staal van de handpan dikker is dan dat van de tongdrum, produceert deze warmere, rondere en diepere klanken. Er wordt zelfs gezegd dat de klanken magisch en betoverend zijn. De klanken van de handpan komen voor in meditatieve of folkloristische muziek.